De gezondheids- en veterinairrechtelijke voorschriften die gelden bij de bestrijding van OSE bij diersoorten die in de voedselketen terecht kunnen komen, strekken er vooral toe alle risico’s voor de diergezondheid of de volksgezondheid te vermijden bij het in de handel brengen, de uitvoer en de doorvoer van dieren en van daarvan afgeleide producten.
De maatregelen zijn op Europees vlak geharmoniseerd en vastgelegd .
De voorwaarden inzake deze bestrijding zijn vastgelegd in Verordening (EG) nr. 999/2001(gecoördineerde versie) van het Europees Parlement en de Raad van 22/05/2001 houdende vaststelling van voorschriften inzake preventie, bestrijding en uitroeiing van bepaalde O.S.E.
Een voorlopige indeling van de lidstaten naargelang het BSE-risico is gebeurd door Beschikking 2007/453/EG van 29 juni 2007.
België is daardoor momenteel geclassificeerd als ‘land met gecontroleerd BSE-risico’ overeenkomstig de bepalingen van artikel 2.3.13.4 van de Code sanitaire des animaux terrestres de l’OIE : officieel certificaat.
Een interessante samenvatting van Verordening (EG) Nr. 999/2001 is in de vorm van een gebruiksvriendelijke informatiefiche terug te vinden op de website van de Europese Commissie.
Alle geldende Europese wetgevende teksten zijn terug te vinden op de website over EST van de Europese Commissie (Engelstalige site maar teksten ook in het Frans beschikbaar), via de link "legislation" in rubriek "topics".
2. Belgische federale regelgeving
Met het oog op de tenuitvoerlegging in België van Verordening (EG) nr. 999/2001 van het Parlement en de Raad van 22 mei 2001 moesten een aantal van de bepalingen daarvan in het eigen recht worden overgenomen, met name wat het treffen van bepaalde maatregelen betreft die onder de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel vallen, alsook andere voorschriften in verband met de financiering of repressieve, administratieve of strafrechtelijke maatregelen.
Epidemiologisch toezicht :
Koninklijk besluit van 17 maart 1997 houdende organisatie van het epidemiologisch toezicht op overdraagbare spongiforme encefalopathieën bij herkauwers ( Organisatie van het actieve en het passieve toezicht op levende en dode dieren, uitroeiing, schadevergoeding)
Ministerieel besluit van 15 januari 2004 tot vaststelling van bepaalde maatregelen ter uitroeiing van overdraagbare spongiforme encefalopathieën (Wijze van uitroeiing)
Toezicht in de slachthuizen.:
Koninklijk besluit van 9 maart 1953 betreffende de handel in slachtvlees en houdende reglementering van de keuring der hier te lande geslachte dieren (Verplichte snelle test op alle runderen die worden geslacht voor menselijke consumptie (gewone slachting > 30 maanden en noodslachting > 24 maanden. Die leeftijdsgrenzen werden op 1 januari 2009 gewijzigd. Zij bedragen nu 48 maanden voor runderen die geboren zijn in een van de 15 lidstaten die zijn vermeld in de bijlage bij het koninklijk besluit van 23 december 2008 tot wijziging van het koninklijk besluit van 9 maart 1953 betreffende de handel in slachtvlees en houdende reglementering van de keuring der hier te lande geslachte dieren en het koninklijk besluit van 22 december 2005 tot vaststelling van aanvullende maatregelen voor de organisatie van de officiële controles van voor menselijke consumptie bestemde producten van dierlijke oorsprong.), Volledige inbeslagneming van karkassen die niet aan de test werden onderworpen wanneer dat verplicht is of bij ongunstig testresultaat)
In de handel brengen :
Koninklijk besluit van 4 juli 1996 betreffende de algemene en bijzondere exploitatievoorwaarden van de slachthuizen en andere inrichtingen (Voorwaarden die gelden bij het in de handel brengen van vlees van runderen van > 24 maanden dat gespecificeerd risicomateriaal van de wervelkolom bevat, verbod op gebruik beenderen van herkauwers voor productie separatorvlees)
Koninklijk besluit van 30 december 1992 betreffende het vervoer van vers vlees, vleesproducten en vleesbereidingen (Bijzondere vermelding op het begeleidend handelsdocument van rundvlees dat nog delen van de wervelkolom bevat (aantal delen waaruit de wervelkolom moet worden verwijderd, aantal delen waaruit de wervelkolom niet moet worden verwijderd))
Diervoeding :
Koninklijk besluit van 21 februari 2006 (+ KB van 16 januari 2006) betreffende de erkenning en de registratie van fabrikanten en tussenpersonen in de sector dierenvoeding (Erkenning en registratie van fabrikanten en tussenpersonen, toelating van operatoren en handelaars in de sector diervoeding, voorwaarden inzake invoer en uitvoer van verwerkt dierlijk eiwit, voorwaarden inzake de productie van petfood met verwerkt dierlijk eiwit (VDE) met uitzondering van vismeel, dicalciumfosfaat en gehydrolyseerd eiwit (afzonderlijke fabrieken))
Koninklijk besluit van 8 februari 1999 betreffende de handel en het gebruik van stoffen bestemd voor dierlijke voeding (Reglementering van de handel in en het gebruik van voor de diervoeding bestemde grondstoffen (Lijst van ingrediënten die niet mogen worden verwerkt in mengvoeders en voormengsels, Lijst van toegelaten ingrediënten, Etikettering van voormengsels en mengvoeders, Verbod op het gebruik van VDE))
Ministerieel besluit van 22 februari 2001 tot vaststelling van controlemaatregelen betreffende het gebruik van bepaalde verwerkte dierlijke eiwitten bestemd voor dierlijke voeding (Controlemaatregelen betreffende het gebruik van verwerkte dierlijke eiwitten in de diervoeding (Voorwaarden inzake gebruik van toegelaten producten, Vermijden van kruisbesmetting en controle, Responsabilisering van fabrikanten van diervoeders voor levering aan landbouwbedrijven met herkauwers en andere gebruiksdieren, Bijzondere toelating voor fabrikanten van gemengd voeder))
Gespecificeerd risicomateriaal (GRM) :
Koninklijk besluit van 4 juli 1996 betreffende de algemene en bijzondere exploitatievoorwaarden van de slachthuizen en andere inrichtingen (Definitie van GRM, Voorwaarden betreffende de verwijdering van GRM in daartoe gemachtigde slachthuizen en uitsnijderijen, Verbod op GRM in andere inrichtingen, Voorwaarden die gelden bij « kanalisering » : versnijden van de koppen en verwijderen van GRM van koppen van runderen van > 12 maanden in speciaal erkende uitsnijderijen, Voorwaarden die gelden bij de verwijdering van de wervelkolom van runderen van > 24 maanden in uitsnijderijen)
Koninklijk besluit van 22 december 2005 tot vaststelling van aanvullende maatregelen voor de organisatie van de officiële controles van voor menselijke consumptie bestemde producten van dierlijke oorsprong (« schadelijk » verklaren)
Koninklijk besluit van 10 november 2005 betreffende de detailhandel in bepaalde levensmiddelen van dierlijke oorsprong (Principe van het algemeen verbod op GRM in slagerijen, Afwijking op de vastgelegde voorwaarden voor het verwijderen van de wervelkolom bij runderen van > 24 maanden (bijzondere toelating, register, hygiëne bij het verwijderen, inachtneming van door de Hoge Gezondheidsraad voorgeschreven voorzorgen, gelijkstelling van alle dierlijke bijproducten met GRM, verwijdering van GRM in bijzondere recipiënten, denaturatie, ophalen als categorie 1-materiaal)
Opmerking : de grensleeftijd van 24 maanden die vermeld is in de koninklijke besluiten van 4 juli 1996 en 10 november 2005 werd op 30 maanden gebracht door verordening 357/2008 van de Commissie van 22 april 2008 tot wijziging van verordening (EG) nr. 999/2001 van het Europees Parlement en de Raad houdende vaststelling van voorschriften inzake preventie, bestrijding en uitroeiing van bepaalde overdraagbare spongiforme encefalopathieën. De bepalingen van die verordening primeren op die van de koninklijke besluiten.
3. Gewestelijke Belgische regelgeving
In België zijn de Gewesten bevoegd voor alles wat het ophalen en verwijderen van gespecificeerd risicomateriaal betreft.
Informatie over de regelgeving en de lijsten van daartoe erkende, gemachtigde of geregistreerde operatoren zijn terug te vinden via de volgende sites :
De OVAM is het bestuur dat op het grondgebied van het Vlaamse Gewest bevoegd is voor afvalbeheer, in het bijzonder met betrekking tot sommige niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Op de site vindt men met name de gewestelijke regelgeving dienaangaande en de lijsten van erkende inrichtingen voor het opslaan, verwerken en verwijderen van niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Website van de OVAM
Waals Gewest - Office wallon des déchets (OWD)
De OWD is het bestuur dat op het grondgebied van het Waalse Gewest bevoegd is voor afvalbeheer, in het bijzonder met betrekking tot sommige niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Op de site vindt men met name de gewestelijke regelgeving en de lijsten van erkende inrichtingen voor het opslaan, verwerken en verwijderen van niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Website van de OWD
Brussels Hoofdstedelijk Gewest - Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM)
Het BIM is het bestuur dat op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bevoegd is voor afvalbeheer, in het bijzonder met betrekking tot sommige niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Op de site vindt men met name de gewestelijke regelgeving dienaangaande en de lijsten van erkende inrichtingen voor het opslaan, verwerken en verwijderen van niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Website van het BIM
Laastste update: 10.03.2011
De (Belgische) gecoördineerde wettelijke en reglementaire teksten zijn onder andere beschikbaar onder die link.