Wat is het Schmallenbergvirus?

Maastregelen en procedures

Situatie in België & in het buitenland

Nuttige links

Het schmallenbergvirus is een nieuw virus dat in november 2011 in Duitsland ontdekt werd in monsters van runderen en schapen die ziektesymptomen vertoonden die atypisch waren voor gekende aandoeningen. Het virus maakt deel uit van de familie van de Bunyaviridae, geslacht Orthobunyaviridae, en is nauw verwant met het akabanevirus, het ainovirus en het shamondavirus, 3 virussen die enkel bij herkauwers gekend zijn.

Het schmallenbergvirus veroorzaakt bij runderen twee ziektebeelden.

Bij volwassen dieren worden eerder meer milde, algemene symptomen zoals koorts, verlies van eetlust, achteruitgang van de algemene toestand, daling van de melkproductie (in ernstige gevallen tot de helft van de normale productie) gedurende een tiental dagen en in uitzonderlijke gevallen diarree. Deze symptomen verdwijnen na enkele dagen.

Bij kalveren manifesteert het virus zich in verwerpingen, een verhoogd aantal doodgeboortes en congenitale misvormingen, die het gevolg zijn van besmettingen tijdens de dracht.

Bij schapen worden enkel symptomen vastgesteld bij lammeren die tijdens de dracht besmet werden, namelijk meer verwerpingen,een verhoogd aantal doodgeboortes en congenitale misvormingen.

De ziekte kan enkel symptomatisch behandeld worden. Er bestaat geen vaccin of remedie tegen het virus.

Bunyavirussen worden voornamelijk overgedragen door culicoïdes (kriebelmuggen)en eventueel muggen. Dit verklaart waarom er in Duitsland en Nederland enkel gevallen werden vastgesteld in de periode van half augustus tot oktober 2011 (het hoogtepunt van de vectoractiviteit) en er nadien een plotse terugval was.

De Europese, noch de nationale wetgeving voorzien op dit ogenblik in preventieve maatregelen of bestrijdingsmaatregelen. Veehouders, die de atypische symptomen van een besmetting met het schmallenbergvirus vaststellen, worden gevraagd om een dierenarts te raadplegen.

De dierenarts kan dan de aanwezigheid van een aangifteplichtige ziekte uitsluiten en de monsters nodig voor een onderzoek naar het schmallenbergvirus aan de laboratoria van DGZ/ARSIA overmaken:

• ingeval van levende dieren: niet gestold bloed en serum en daarnaast een neusswab en een meststaal;
• ingeval van abortus of doodgeboren dieren: de vrucht in haar geheel.

De eerste atypische klinische symptomen van de ziekte werden in de zomer van 2011 vastgesteld bij melkkoeien in Nederland en Duitsland. In beide landen werd een stijgend aantal nieuwe gevallen vastgesteld tot einde oktober, waarna het aantal ziektegevallen drastisch afnam.

Aansluitend werden in december 2011 in België en Nederland een groot aantal gevallen van perinatale sterfte en congenitale misvormingen vastgesteld bij lammeren (o.a. verwrongen nekken, misvormde ledematen, waterzucht in de hersenen). Ook enkele kalveren met dezelfde symptomen werden aangetroffen.

Momenteel is het schmallenbergvirus reeds aangetoond in 14 Europese landen. Recente bevindingen tonen aan dat het virus blijft circuleren in deze landen en zich verspreidt naar aangrenzende, nog niet besmette gebieden.

In reeds besmette gebieden – en dus ook in België – is het mogelijk dat dieren, die vorig jaar niet in contact zijn gekomen met het virus, alsnog besmet worden. Bijgevolg is het te verwachten dat er daar nog nieuwe gevallen bij pasgeboren dieren kunnen worden vastgesteld.

Het is op dit ogenblik nog niet mogelijk om te zeggen of het schmallenbergvirus inderdaad een nieuw virus is, dan wel een virus dat reeds langer in de Europese rundvee-, schapen- en geitenstapel circuleerde voor zijn ontdekking, maar er zijn wel onderzoeken lopende om dit uit te klaren.