Bluetongue of catarraalkoorts is een door Culicoides (kriebelmuggen) overgedragen virusziekte van herkauwers. De ziekte is vooral belangrijk bij schapen, die gevoeliger lijken voor een besmetting dan andere herkauwers. Er zijn 25 verschillende serotypes van het virus gekend.

Verschijnselen en verloop van de ziekte

Besmette schapen kunnen in meer of mindere mate de volgende symptomen vertonen:

• koorts
• ontstekingen, blaasvorming, erosie en necrose van de mondslijmvliezen
• gezwollen en soms blauwe tong
• mankheid door kroonrandontsteking, pododermatitis en myositis
• abortus
• pneumonie
• vermagering
• dood binnen 8-10 dagen of langzaam herstel met alopecie, steriliteit en groeivertraging

Andere herkauwers (runderen, geiten, dromedarissen, wilde herkauwers) vertonen veelal veel minder uitgesproken ziektetekens en zijn eerder gekend als reservoir voor het virus.

Een besmetting van drachtige dieren kan soms aanleiding geven tot de geboorte van jongen met hersenafwijkingen. Zo werden er in de winter van 2008 in onze contreien veel zogenaamde “dummy” kalveren geboren, die een gevolg waren van besmettingen met het serotype 8, dat toen in ons land en de buurlanden aanwezig was.


Voorkomen en verspreiding

Bluetongue komt wereldwijd voor in de band tussen 35° zuiderbreedte en 50° noorderbreedte. Deze verspreiding loopt samen met het leefgebied van de vectoren die het virus overzetten tussen dieren.

Door deze verbondenheid met kriebelmuggen kent de ziekte in gematigde streken een sterk seizoensgebonden verloop. De meeste klinische gevallen komen voor in de maanden augustus tot oktober. In de wintermaanden worden geen gevallen vastgesteld.

Behalve door vectoren, kan het virus ook via bloed en sperma overgedragen worden. De ziekte is op andere manieren niet rechtstreeks besmettelijk voor dieren.

In de Europese unie zijn de gebieden waar bluetongue nog voorkomt sterk gereduceerd sinds de succesvolle vaccinatiecampagnes tegen serotype 8. De website van de Europese commissie geeft een overzichtskaart (klik erna op "map") en een precieze lijst met de gebieden (klik erna op "table") waar nog één of meerdere serotypes van het virus circuleren.

Preventie en bestrijding

Aangezien bluetongue een vectorziekte is, zijn de bestrijdingsmaatregelen beperkt tot:

• het beperken van de verplaatsingen van vatbare herkauwers
• de vaccinatie van vatbare dieren

Zieke dieren worden in principe niet opgeruimd. De bestrijding van de vector is nergens succesvol gebleken en wordt daarom niet uitgevoerd.

De vaccinatie tegen blauwtong is in Europa zeer succesvol gebleken om verschillende serotypes van het virus uit te roeien. België en de meeste buurlanden hebben zo in de periode 2008-2010 vaccinatiecampagnes georganiseerd tegen het serotype 8. Deze campagnes hebben uiteindelijk geleid tot het verdwijnen van dit virus uit deze contreien.